فوايد محافظت بر مناجات از راه عقل :
1- ذكر خداوند - جلّ جلاله - بر دل [يا:عقل] انسان غلبه بيشترى پيدا كرده و در نتيجه موجب اُنس بنده با پروردگار مى گردد و بنده در عوض اشتغال به خواطر دنيوى و اسباب ناپايدار به خدا مشغول مى گردد و در نتيجه همين مطلب او را به سوى مراقبت مولاى خويش و سلامتى از دورى از حضرت حقّ و نيل به خشنودى او فرا مى خواند.
2- بنده مى تواند بدين وسيله به منزلت پروردگار در قلب خويش پى ببرد ؛ زيرا اگر ديد نَفْسش به تكرارِ اَذكار ميل و رغبت دارد، پى مى برد كه خداوند - جلّ جلاله - در نزد او مقام و منزلت دارد ، به گونه اى كه همين منزلت ، وسيله اى براى نيل به سلامتى از خطرها مى گردد ، زيرا هركس چيزى را دوست بدارد ، بسيار از آن ياد مى كند.
3- خداوند - جلّ جلاله - مى فرمايد : اءُذْكُرُونى ، اءَذْكُرْكُمْ. (بقره ، 152) و معلوم است كه اگر پادشاهى از پادشاهان دنياى فانى به يكى از بردگانش كه قدر منزلت والاى او را مى شناسد ، بگويد كه : به ياد من باش ، تا اينكه من نيز به ياد تو باشم. و او همان گونه كه در محضر خداوند - جلّ جلاله - است ، در حضور آن پادشاه باشد ، مسلّماً در دوام ياد او كوشش مى كند ، تا مولايش به ياد او بوده و در دنيا و آخرت او را به ذكر و ياد خود مشرّف سازد. آيا به معناى گفته شاعر توجّه نمى كنى آنجا كه درباره معشوقه فانى خويش مى گويد : يَوَدُّ بِاءَنْ يُمْسِىَ مَرْيضاً لَعَلَّها اِذا سَمِعَتْ عَنْهُ، بِشَكْوىً تُراسِلُهُ وَ يَهْتَزُّ لِلْمَعْرُوفِ فى طَلَبِ الْعُلى لِتُذْكَرَ يَوْماً عِنْدَ سَلْمى شَمآئِلُهُ
- عاشق دوست دارد كه شب را با مريضى سپرى نمايد ، تا شايد وقتى معشوقه اش [سَلْمى] خبر او را شنيد ، شكوه و گله اى به سوى او بفرستد. و در جستجوى بلند پايگى و شرافت ، به سوى نيكى حركت مى كند، تا خلق و خوى پاكيزه و فضايلش روزى در نزد سلْمى ذكر شود.
و لذا بندگان عارف و مؤدّب و فرهيخته همواره مى كوشند كه بسيار به ياد مولاى خويش كه پيوسته آنان را مى بيند باشند ، تا او نيز از ايشان ياد كند ؛ و يا به فضل و كرم خويش از آنان خشنود گردد و يا آنان را خشنود سازد.
فوائد مواظبت بر مناجات از راه نقل :
از جمله فوائد محافظت بر مناجات با پروردگار از راه روايات كه من يافته ام ، چندين فائده بزرگ و آرزو كردنى است : نخست اينكه هُلْهَم شدن به دعا ، نشانه كوتاهى بلا و گرفتارى است.
چنانكه در روايت آمده كه امام صادق (ع) فرمود : آيا مى دانيد كدام بلا طولانى و كداميك كوتاه است ؟ راوى مى گويد عرض كرديم : خير حضرت فرمود: هرگاه به شما، و يا به يكى از شما ، (مرا ياد نماييد تا من نيز شما را ياد كنم) الهام شد كه دعا كند ، پس بداند كه آن بلا كوتاه خواهد بود.
دوّم اينكه : دعا كردن پيش از گرفتارى ، مسلّماً بلا و گرفتارى را دفع مى كند ، ولى با دعا كردن بعد از بلا گاهى نمى توان به اميد و آرزوى خود رسيد. چنانكه در روايت آمده كه حضرت ابوالحسن امام كاظم (ع) فرمود : حضرت علىّ بن الحسين (علیه السلام) پيوسته مى فرمود : هركس پيش از نزول بلا پيشدستى نموده و دعا كند ، هنگامى كه بلا نازل مى شود دعايش مستجاب مى گردد ، ولى هركس پيشتر دعا نكند و بعد بلا بر او نازل شود و آنگاه دعا كند ، دعايش مستجاب نمى گردد.
سوّم اينكه : فرشتگان ، دعاى بنده اى را كه تنها هنگام گرفتارى دعا مى كند ، ولى در حال آسايش و خوشى دعا نمى كند ، از رسيدن به مرحله اجابت جلوگيرى مى كنند. چنانكه در روايت آمده كه امام صادق (ع) فرمود : هرگاه بنده اى هنگام بلا و گرفتارى دعا كند و در حال آسايش و خوشى دعا نكند ، ملائكه جلو صداى او را مى گيرند و مى گويند : اين صداى ناآشنا و غريبى است. پيش از اين كجا بودى ؟
چهارم اينكه : پافشارى كردن و اصرار در دعا ، كليد نجات و رهايى است.
|